Πέμπτη, 4 Ιουνίου 2015

Άγγελος Γιαλλινάς ο Κερκυραίος ζωγράφος, γνωστός κυρίως για τις υδατογραφίες του [1857–1939].


ΠΟΝΤΙΚΟΝΗΣΙ ΚΕΡΚΥΡΑΣ
Ο Άγγελος Γιαλλινάς γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1857 .Η οικογένειά του ήταν γραμμένη στη Χρυσή Βίβλο της Κέρκυρας[1]. Οι πρόγονοί του καταγόταν από τη Δαλματία απ' όπου μετανάστευσαν στη Βενετία πρώτα, κατόπιν στη Κρήτη στις αρχές του 13ου αιώνα και μετέπειτα στο νησί της Κέρκυρας όπου και εγκαταστάθηκαν. 
ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΑΛΛΙΝΑΣ
Tο αρχοντικό των προγόνων του βρίσκεται ακόμη και σήμερα στη περιοχή του Kαβαλουρίου [2], στην βόρεια Κέρκυρα και κοντά στους Καρουσάδες. Από πρακτικά και μαρτυρίες της εποχής εκείνης, είχε γίνει γνωστή μια υπόθεση που είχε οδηγήσει τους φτωχούς κατοίκους της περιοχής να προσφύγουν στη δικαιοσύνη. Η ιστορία λέει ότι οι άρχοντες και μεγάλοι γαιοκτήμονες που κατοικούσαν στο Καβαλούρι είχαν την ευχέρεια να χρησιμοποιούν πρώτοι της πηγές του χωριού για να ποτίζουν τα χωράφια τους και έπειτα να ποτίζονται τα κτήματα των φτωχών. Η αντίδραση των κατοίκων ήρθε όταν οι μεγαλογαιοκτήμονες του Καβαλουρίου, μεταξύ αυτών και οι πρόγονοι του Άγγελου Γιαλλινά, ζητούσαν πλεονεκτικά να ποτίζονται τα χωράφια τους δύο φορές την ημέρα και έπειτα να περνά το νερό στα χωράφια των υπολοίπων κατοίκων με αποτέλεσμα οι πηγές να στερεύουν και να μην αρκεί το νερό για τα χωράφια των φτωχότερων. Το αποτέλεσμα της δίκης ήταν προς όφελος των μικρογαιοκτημόνων.
Η κατοικία της οικογένειας Γιαλλινά στην περιοχή Καβαλουρίου
Ο Άγγελος Γιαλλινάς παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής στη καλλιτεχνική σχολή της Κέρκυρας με δάσκαλο τον Χαράλαμπο Παχή. Σπούδασε ζωγραφική στη Βενετία, τη Νεάπολη, τη Ρώμη, μετά επέστρεψε στην Ελλάδα και έλαβε μέρος στη πρώτη έκθεση που οργανώθηκε από τον Μιχαήλ Μελά. Διακρίθηκε ιδιαίτατα στην υδατογραφία. Επισκέφτηκε την Ισπανία καλεσμένος εκεί από τον Άγγλο φιλότεχνο Φορδ, με τον οποίο είχε συνδεθεί δια φιλίας όταν αυτός ήταν πρεσβευτής της Αγγλίας στην Αθήνα. Περιηγήθηκε τότε τη χώρα και ζωγράφισε πολλά της τοπία,τα οποία προκάλεσαν το θαυμασμό των Ισπανών κριτικών όταν εξετάστηκαν στη Μαδρίτη. 
Επιστρέφοντας από το ταξίδι του έμεινε στην αγαπημένη ιδιαιτέρα πατρίδα του. Μελέτησε τον ουρανό της το φως της με όλες του τις μεταβολές και τα απέδωσε όλα αυτά με τόση τελειότητα, ώστε οι Γάλλοι και οι Γερμανοί κριτικοί δεν έκριναν πλέον τα έργα του αλλά τα θαύμαζαν. Κατά την ομόφωνη γνώμη τους κανείς -ούτε Έλληνας ούτε ξένος ζωγράφος- κατόρθωσε να αποδώσει τη φύση της Κέρκυρας σε πίνακες, όπως ο Άγγελος Γιαλλινάς που συνδύασε τον πλούτο του πράσινου της Κερκυραϊκής φύσης με τη λεπτότητα της γραμμής που αποδίδει η καλλιτεχνική του "ματιά". Το όνομά του, διαδόθηκε στον καλλιτεχνικό κόσμο και εκτός Ελλάδας.
Το αρχοντικό Γιαλλινά στην Κέρκυρα
Επισκέφθηκε έπειτα πολλές ξένες χώρες, την Ιταλία, την Τουρκία την Αυστρία, την Ελβετία, την Ισπανία, την Αγγλία, την Αίγυπτο πάντοτε απεικονίζοντας ό,τι γραφικό έβρισκε αλλά και πάντοτε διατηρώντας στους οφθαλμούς του την ωραία του Κέρκυρα. Εξέθεσε έργα του στην Αθήνα και στο "Σαλόν" των Παρισίων, στη γκαλερί "Σούλτε" του Βερολίνου, στη γκαλερί "Γκρέηβζ" - υπό τη προστασία της Βασίλισσας Αλεξάνδρας της Αγγλίας, που όλα δε τα εκτεθέντα έργα του επωλήθησαν από την ημέρα τον εγκαινίων -, στη γκαλερί του Γεωργίου "Πέτι" στο Παρίσι [1920] όπου συνέβη ακριβώς το ίδιο. Από τους πλέον ένθερμουςθαυμαστές του εκλιπόντος ζωγράφου ήταν η αδερφή του βασιλιά της Ελλάδας, βασίλισσα Αλεξάνδρα της Αγγλίας, η οποία προσπάθησε να τον πείσει να εγκατασταθεί στο Λονδίνο. Αλλά ο Γιαλλινάς δεν ήταν δυνατόν να ζήσει μονίμως μακριά από την Κέρκυρα.
ΚΕΡΚΥΡΑ
Έργα του βρίσκονται παντού στην Ευρώπη και σε άλλες συλλογές στην Αμερική. Όλοι οι σύγχρονοι βασιλείς της Ευρώπης, της Αγγλίας, της Σαξωνίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Σερβίας, της Ισπανίας.  Επίσης οι αυτοκράτορες Γερμανίας, Αυστρίας και Ρωσίας είχαν αγοράσει πίνακές του. Από τα ωραιότερα όμως έργα του, είναι αναντιρρήτως οι εικόνες της Κέρκυρας. Απέδωσε επίσης με ιδιαίτερη λεπτότητα τα μνημεία και τα τοπία της Ηπείρου και της Ρόδου.
Το 1974, η Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας, τον τίμησε με μεγάλη αναδρομική έκθεση υδατογραφιών του.
Οι ρομαντικές τοπογραφίες του Γιαλλινά διακρίνονται για την διάχυτη διαβάθμιση του χρώματος και την τέλεια απόδοση χαρακτηριστικών λεπτομερειών, χωρίς εντούτοις να πρόκειται για φωτογραφικές απεικονίσεις. Ο Γιαλλινάς δημιούργησε έτσι μία μοναδική στο είδος της σχολή που ξεφεύγει από την Επτανησιακή Σχολή και προσεγγίζει περισσότερο τον ακαδημαϊσμό της Σχολής του Μονάχου.
Το Βενετσιάνικο πηγάδι της Κέρκυρας
Το σπίτι του στην πάνω πλατεία της Κέρκυρας έχει μετατραπεί σε πινακοθήκη, ενώ έχει συγκροτηθεί ίδρυμα για την διαχείρισή της, την ανάδειξη και την προβολή του έργου του. Τον Σεπτέμβριο του 2010 διαπιστώθηκε πως άγνωστοι αφαίρεσαν από εκεί άγνωστο αριθμό πινάκων του Κερκυραίου ζωγράφου.
Γράφει η εφημερίδα ΕΘΝΟΣ στις 6 Σεπτεμβρίου 2010:
Άγνωστος αριθμός έργων του μεγάλου Κερκυραίου ζωγράφου Αγγελου Γιαλλινά, που βρίσκονταν αποθηκευμένα σε σφραγισμένο δωμάτιο του 1ου ορόφου του αρχοντικού στην πάνω Πλατεία της πόλης της Κέρκυρας, διαπιστώθηκε ότι εκλάπη την Παρασκευή όταν περίοικοι είδαν την πόρτα της εισόδου ανοικτή και ειδοποίησαν τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και αυτά στη συνέχεια την αστυνομία.
Οπως είναι γνωστό, ο γιος του μεγάλου Κερκυραίου ζωγράφου Στάμος κληροδότησε το υπέροχο αρχοντικό, μαζί με μια σειρά άλλων περιουσιακών στοιχείων, σε ένα ίδρυμα, με σκοπό και στόχο την ανάδειξη και την προβολή του έργου του πατέρα του.
Αξίζει να σημειωθεί ότι λόγω των πολλών προβλημάτων που είχε το αρχοντικό και της εξαιρετικά μεγάλης δαπάνης που απαιτούνταν για τη συντήρησή του, η διοίκηση του ιδρύματος, φοβούμενη για την ακεραιότητα και την τύχη των εκατοντάδων έργων αλλά και προσωπικών αντικειμένων του ζωγράφου, είχε ζητήσει από την αρμόδια δικαστική υπηρεσία να επιτραπεί η μεταφορά τους σε ασφαλή τόπο σε υπόγειο χώρο του ανακτόρου των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου, καθώς δεν μπορούσε να δημιουργηθεί το Μουσείο που προβλέπεται στο καταστατικό του ιδρύματος.
Ομως κάτι τέτοιο δεν της επετράπη, με αποτέλεσμα όλος αυτός ο καλλιτεχνικός θησαυρός να παραμένει σε σφραγισμένο δωμάτιο του πρώτου ορόφου χωρίς ιδιαίτερα μέτρα φύλαξης.
Οι διαρρήκτες θα δυσκολευτούν να διοχετεύσουν τα κλοπιμαία στην αγορά, καθώς η διοίκηση του ιδρύματος είχε προχωρήσει στη λεπτομερή φωτογράφησή τους για λόγους ασφαλείας.
Σοκάκι της Κέρκυρας
Αυτή η κλοπή, όμως, έφερε στο προσκήνιο και το τεράστιο ζήτημα που έχει προκύψει χρόνια τώρα με τη στάση που έχει τηρήσει το ελληνικό κράτος έναντι του συγκεκριμένου πολιτιστικού ιδρύματος, αφού παρά τις σχετικές μελέτες της διοίκησης και την υποβολή αιτημάτων στο ΥΠΠΟ, αυτό ουδόλως έχει ανταποκριθεί.

ΣΧΟΛΙΑ: 
[1]. Χρυσή Βίβλος ή Λίμπρο ντ' Όρο (Libro d'Oro) ονομάζεται το βιβλίο-κατάλογος που υπήρχε στη Βενετία και στο οποίο καταγράφονταν τα ονόματα των Ενετών ευγενών, των ανθρώπων οι οποίοι καταλάμβαναν διοικητικές θέσεις και ήταν εκείνοι που είχαν πολιτικά δικαιώματα.
Κατά την διάρκεια την Ενετοκρατίας στα Ιόνια νησιά δημιουργήθηκαν και εκεί τέτοιου είδους κατάλογοι. Στα βιβλία αυτά καταγράφονταν αρχικά οι ντόπιοι ευγενείς, παλαιοβυζαντινής προέλευσης άρχοντες (κεφαλάδες), οι μεγάλοι γαιοκτήμονες και κοτζαμπάσηδες αλλά, αργότερα, και οι οικονομικά ισχυροί αστοί του κάθε νησιού που υπηρέτησαν τις Ενετικές Αρχές. Όλοι αυτοί αποτελούσαν το λεγόμενο αρχοντολόγιο. Το 1542 δημιουργείται «Λίμπρο ντ' Όρο» στη Ζάκυνθος. Ενώ το 1593-1604 της Κεφαλονιάς. Στην Κέρκυρα επίσης δημιουργήθηκε μια χρυσή βίβλος των ευγενών την ίδια περίοδο.
Μετά το τέλος της Ενετοκρατίας το 1797 στα Ελληνικά νησιά, όπου υπήρχε η "Χρυσή Βίβλος", (Κέρκυρα, Ζάκυνθος και Κεφαλονιά, παραδόθηκαν στην πυρά. Σημαντική πηγή, σήμερα, για των εντοπισμό των ελληνικών αρχοντικών οικογενειών αποτελεί το έργο του Ευγένιου Ραγκαβή.
Μερικά από τα ονόματα της Χρυσής Βίβλου της Κέρκυρας:
Αβράμης, Αλαμάνος, Αληπούτζας, Αλταβίλλας, Αρκούδης, Αρλιώτης, Αρταβάνης, Ασημόπουλος, Αυλωνίτης, Βαρούχας, Βέγιας, Βενιέρης, Βερβιτσιώτης, Βλασόπουλος, Βονδιλάγκης, Βούλγαρις, Βραχλιώτη-Μπότης, Γαλιέλους, Γερομεριάτης, Γεροπέτρης, Γιαλλινάς, Γκαγκάδης, Γονέμης κλπ....
ΚΕΡΚΥΡΑ
[2]. Το γραφικό χωριό Καβαλούρι βρίσκεται Νοτιοανατολικά των Καρουσάδων. Η ονομασία του οικισμού προήλθε από τον ευγενή Καβαλούριο, ο οποίος ήταν μεγάλος γαιοκτήμονας στην περιοχή. Εκεί υπάρχει ένα αρχοντικό που κτίστηκε το 1540 και ανήκε αρχικά στην οικογένεια Χαλικιόπουλου όπως βεβαιώνει το οικόσημο στο πορτόνι του κήπου. Στη συνέχεια το αρχοντικό πουλήθηκε στον Κερκυραίο ακουαρελίστα Άγγελο Γιαλλινά, αγαπημένο ζωγράφο της αυτοκράτειρας της Αυστρίας Ελισάβετ

ΠΗΓΕΣ:
Εγκ. Ήλιος 1945 Ιστορία και πολιτισμός της Βόρειας Κέρκυρας 1989.
Βικιπαιδεία - Διαδίκτυο.


Έθνος, 6 Σεπτ. 2010: http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=28396951
Το ΒΗΜΑ του Πολίτη [Κέρκυρα], όπου πρωτοδημοσιεύτηκε το παρών στις 10 Μαρτίου 2015:
http://www.cnews.ch/step/aphieroma-ston-aggelo-giallina-graphei.html
Copyritht:Έλενα Μερκούρη - Ζωγράφος & Στάθης Χρονόπουλος

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΓΙΑΛΛΙΝΑ


ΠΟΝΤΙΚΟΝΗΣΙ

ΜΠΕΝΙΤΣΕΣ
Η ΛΙΤΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ
ΜΟΝ ΡΕΠΩ
Τοπίο στην Κέρκυρα
Παραλία στην Κέρκυρα
Κήπος
ΜΑΝΑΒΙΚΟ
Παραλιακό Τοπίο
ΚΕΡΚΥΡΑ
Ψαρεύοντας με την βάρκα